संविधान उत्कृष्ट भएपनि कार्यान्वयन गर्ने पात्रका कारण समस्या देखियोः बिडारी

काठमाडौं । वरिष्ठ अधिवक्ता रामनारायण बिडारीले नेपालको वर्तमान संविधान लोकतान्त्रिक दृष्टिकोणबाट विश्वकै उत्कृष्ट संविधानहरूको सूचीमा पर्ने दाबी गर्दै यसको असफलताका लागि कार्यान्वयन गर्ने पात्रहरू जिम्मेवार रहेको बताएका छन् ।

संविधान संशोधनका विषयमा आयोजित एक छलफल कार्यक्रममा बोल्दै बिडारीले संविधान आफैँमा समस्या नभएको तर यसको प्रयोगकर्ताहरूले दुरुपयोग गरेका कारण वर्तमान अवस्था सिर्जना भएको तर्क गरे ।

२०३८ सालदेखि नै संविधान सभाको पक्षमा वकालत गर्दै आएको स्मरण गर्दै बिडारीले यो संविधान निर्माणमा लामो संघर्ष र बलिदान रहेको उल्लेख गरे ।

उनले संसारका उत्कृष्ट २० संविधानहरूको सूची बनाउँदा नेपालको संविधान पनि समेटिने बताउँदै यसका केही प्राविधिक र कार्यविधिगत पक्षमा मात्रै परिमार्जन आवश्यक रहेको औंल्याए ।

वरिष्ठ अधिवक्ता बिडारीले १० वर्षको कार्यान्वयन अवधिमा देखिएका जटिलताका आधारमा मात्र संविधान संशोधन गरिनुपर्ने बताए । उनले मुख्य रूपमा निम्न विषयहरूमा छलफल र परिमार्जनको खाँचो रहेको बताए ।

राष्ट्रिय महत्वका र चुनाव लड्न अनिच्छुक तर मुलुकका लागि आवश्यक विशेषज्ञहरूलाई समेट्न संसद्मा ‘मनोनित’ गर्ने व्यवस्था कायम राख्नुपर्ने उनको धारणा छ । उनले संविधानको धारा २७८ को उपधारा (३) का प्रावधानहरूले भविष्यमा जोखिम निम्त्याउन सक्ने भन्दै यसतर्फ सरोकारवालाहरूको ध्यान आकर्षण गराए । उनले संविधानलाई ‘खुकुरी’सँग तुलना गर्दै भने– ‘खुकुरी आफैँमा खराब हुँदैन, तर त्यसको प्रयोग गलत प्रयोजनका लागि गरियो भने दोष खुकुरीलाई दिन मिल्दैन । भ्रष्टहरूलाई तह लगाउन महाभियोग एक अचुक अस्त्र हो, यसलाई अझ बलियो बनाउनुपर्छ ।’

बिडारीले महाभियोगको व्यवस्थालाई कमजोर बनाउन नहुनेमा जोड दिए । संसदीय सुनुवाइका कारण न्यायाधीशहरूमा केही उत्तरदायित्वको भाव देखिएको भन्दै उहाँले संसद्को विशेषाधिकारमाथि न्यायपालिकाले हस्तक्षेप गर्न नहुने धारणा राखे । उनले महाभियोग संसद्को ‘अन्तरनिहित अधिकार’ भएकोले यसमा अदालतको अन्तरिम आदेश जारी हुनु शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त विपरित हुने तर्क गरे ।

उनले न्यायाधीशहरूको आचरण नियमन गर्न छुट्टै स्वतन्त्र आयोग बनाइनुपर्ने र त्यसको नेतृत्व स्पष्ट हुनुपर्ने सुझाव समेत दिए । संविधानलाई प्रत्येक १० वर्षमा पूर्ण रूपमा फेर्नुपर्छ भन्ने हल्ला गलत रहेको प्रस्ट्याउँदै उनले आधारभूत संरचनामा असर नपर्ने गरी प्राविधिक सुधार मात्र गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।

बिडारीले मुलुकलाई पुनः द्वन्द्वतर्फ लैजाने गरी संविधानका आधारभुत विषयमा भने चलखेल नगर्न चेतावनी दिए ।