रानीपोखरीको भाइटिका : ‘दिदी-बहिनीको मायाको आत्मीय बन्धन र पारिवारिक अभावलाई पूर्ति गर्ने पवित्र स्थल’

काठमाडौं । भक्तपुरको कटुञ्जेका कृष्णगोपाल बखुन्छें हरेक वर्ष तिहारमा भाईटीका ग्रहण गर्न रानीपोखरी आउँछन् । उनी तिहारमा रानीपोखरीमा आएर टीका लगाउन थालेको दुई दशक बढी भइसक्यो ।

रानीपोखरी त्यो पवित्र स्थल हो जहाँ टाढा-टाढाबाट मानिसहरू तिहारको टीका लगाउन आउने गर्छन् । अझ यो ठाउँ दिदी-बहिनी नभएकाहरूका लागि विशेष छ । जहाँ स्थानीयले प्रदान गर्ने आतिथ्य र परम्पराले पारिवारिक माया र एकताको अनुभव गराउँछ । यहाँ टीका केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र होइन बरु सामाजिक र भावनात्मक वन्धनको प्रतिक पनि हो । टीका लगाउन आउनेहरूले यहाँको आत्मीय वातावरणमा आफ्नै दिदी-बहिनीको सान्निध्य पाउँछन् । कतिले यो परम्परालाई आफ्नो जीवनको अभिन्न अंग बनाएका छन् ।

कटुञ्जेका कृष्णगोपाल बखुन्छेंले रानीपोखरी आएर टीका लगाउन थालेको २२ वर्षभन्दा बढी भइसकेको छ । उनले भने, ‘दिदी-बहिनी हुनुहुन्न । दिदी-बहिनी नभएकाले म यहाँ प्रत्येक वर्ष नै आउँछु । आफ्नो दिदी-बहिनी नभएपछि यहाँ आएर टीका लगाउन पाउँदा आफ्नै दिदी-बहिनी जस्तै ठान्छु ।’

कृष्णगोपालको यो नियमित आगमनले परम्पराप्रति उनको गहिरो निष्ठा र भावनात्मक लगाव झल्किन्छ । उनको लागि रानीपोखरी केवल टीका लगाउने ठाउँ मात्र होइन बरु पारिवारिक अभावलाई पूर्ति गर्ने पवित्र स्थल हो । उनको २२ वर्ष लामो यात्राले यो परम्पराको निरन्तरता र महत्वलाई उजागर गर्छ । प्रत्येक वर्ष यहाँ आउँदा उनले नयाँ उत्साह र आत्मीयता प्राप्त गर्छन् । जसले उनको जीवनमा तिहारलाई थप विशेष बनाएको छ ।

बुङमतीका बासिन्दा चिरिकाजी बज्राचार्यले यो वर्ष पहिलो पटक रानीपोखरीमा टीका लगाए । उनले उत्साहपूर्वक भने, ‘म पहिलो पटक हो । दिदी-बहिनी हुनुहुन्न । मलाई धेरै रमाइलो लाग्यो, धेरै खुशी लागेको छ । जिन्दगीमा धेरै खुशी लागेको छ । धेरै वर्ष भयो यहाँ आउन पाएको थिएन, अब आउन पाएँ ।’

चिरिकाजीको यो अनुभवले रानीपोखरीमा पहिलो पटक टीका लगाउँदा प्राप्त हुने ताजा उत्साह र आनन्दलाई प्रष्ट पार्छ । उनको लागि यो अनुभव केवल परम्पराको पालना मात्र नभई जीवनमा नयाँ खुशीको क्षण पनि बनेको छ । उनले यहाँको आत्मीय वातावरण र स्थानीयको न्यानो आतिथ्यले आफूलाई परिवारको बीचमा भएको अनुभुति भएको बताए । यो पहिलो अनुभवले उनलाई आगामी वर्षहरूमा पनि रानीपोखरी फर्कने प्रेरणा दिएको छ ।

मनमैजुका डोलबहादुर श्रेष्ठले रानीपोखरीमा गएर टीका लगाउन थालेको पाँच-छ वर्ष भइसकेको छ । उनले भने, ‘म यहाँ आएर टीका लगाएको पाँच, ६ वर्ष नै भइसक्यो । दिदी-बहिनी नभएकाले यहाँ आएको हुँ, खुशी लागेको छ ।’

डोलबहादुरको यो नियमित सहभागिताले रानीपोखरीको परम्पराले उनको जीवनमा स्थायी स्थान बनाएको देखिन्छ । उनको लागि रानीपोखरीमा टीका लगाउनु केवल एक परम्परा मात्र होइन, बरु दिदी-बहिनीको अभावलाई पूर्ति गर्ने भावनात्मक अवसर पनि हो । यहाँको आतिथ्य र सामुदायिक भावनाले उनलाई हरेक वर्ष फर्कन प्रेरित गर्छ । उनको सन्तुष्टि र खुशीले रानीपोखरीको यो परम्पराले मानिसहरूको मनमा गहिरो प्रभाव पार्ने देखिन्छ ।

रानीपोखरीमा तिहारमा भाईटीका लगाउने यो परम्पराले दिदी-बहिनी नभएकाहरूलाई पारिवारिक मायाको अनुभव गराउँछ । कृष्णगोपालको दुई दशकभन्दा लामो यात्रा, चिरिकाजीको पहिलो अनुभवको उत्साह र डोलबहादुरको नियमित सहभागिताले यो परम्पराको गहिरो सांस्कृतिक र भावनात्मक महत्त्वलाई उजागर गरेको छ ।

रानीपोखरीका हरेक वर्ष सयौं मानिसलाई एकताको सूत्रमा बाँध्दै दशैंको उत्सवलाई थप समावेशी र आत्मीय बनाएको छ । यहाँको न्यानो आतिथ्य र सामुदायिक भावनाले सबैलाई आफ्नै परिवारको हिस्सा भएको अनुभव गराउँछ । यो परम्पराले नेपाली समाजमा एकताको सन्देश फैलाउँदै सांस्कृतिक समृद्धिलाई जीवन्त राखेको छ ।