खडेरीसँग लड्दै अफगान किसान

काठमाडौं । युद्धको चपेटामा परेको अफगानिस्तानमा शान्तिको झिनो आशा पलाउँदै गर्दा, यहाँका किसानहरू भने अर्को एक क्रूर शत्रुसँग जुधिरहेका छन्: खडेरी । काबुलबाट ३५ किलोमिटर पश्चिममा रहेको वारदक प्रान्तका किसानहरूका लागि खडेरीले शान्तिलाई भंग गरिदिएको छ। यसले बगैंचाहरू सुकाइरहेको छ, बालीनाली निसासिरहेको छ, र आत्मनिर्भरताको वाचालाई क्षय गरिरहेको छ। वर्षौंदेखिको द्वन्द्वले थकित किसानहरूका लागि कठिनाइलाई समृद्धिमा रूपान्तरण गर्ने आशा अब टाढाको क्षितिजजस्तै बनेको छ।

जियाउद्दीन, एक अनुभवी किसान, आफ्नो बगैंचाको कंकाल हाँगाहरूका बीचमा उभिएर विगतका ऋतुहरूको रातो फल अब केवल सम्झनामा सीमित रहेको बताउँछन्। “खडेरीले ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ,” उनी गुनासो गर्छन्, उनको अनुहारमा गहिरो चिन्ता स्पष्ट देखिन्छ। अर्का कामदार जियारमल पनि सोही कुरालाई स्मरण गर्छन्। विश्वविद्यालयको डिग्री भए तापनि, व्यापक बेरोजगारीका कारण उनी ६ जनाको परिवारलाई सहयोग गर्न बगैंचामा दैनिक काम गर्न बाध्य छन्।

वर्षाको अभावले मात्र होइन, संरचनागत समस्याहरूले पनि किसानहरूको पीडालाई अझ बढाइरहेको छ। शीतभण्डार सुविधाहरूको अभावले उनीहरूलाई समयभन्दा पहिले नै उत्पादन बेच्न बाध्य पार्छ, जसले गर्दा मूल्यहरू घट्छन्। कमजोर बजारीकरण च्यानलहरू, कीराहरूको प्रकोप र कृषि तालिम कार्यक्रमहरूको अभावले उनीहरूको जोखिमलाई अझ गहिरो बनाएको छ।

यस विषम परिस्थितिमा, अफगानिस्तानका किसानहरू दोहोरो मारमा परेका छन्। एकातिर, दशकौंदेखिको द्वन्द्वले उनीहरूको जीवन र जीविकोपार्जनमा गहिरो घाउ लगाएको छ। अर्कोतिर, जलवायु परिवर्तनको भयावह परिणामस्वरुप आएको खडेरीले उनीहरूको भविष्यमाथि नै प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएको छ। यदि अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र सम्बन्धित निकायहरूले समयमै ठोस कदम नचाले, अफगानिस्तानको कृषि क्षेत्र र यहाँका लाखौं किसानहरूको जीवन थप संकटमा पर्ने निश्चित छ।