भक्तपुरका कुमाले समुदायलाई तिहारको चटारो

भक्तपुर । तिहारको रौनकसँगै भक्तपुरको ऐतिहासिक कुमाले टोलमा माटाका पाला बनाउने कुमाले समुदायलाई यतिबेला भ्याइनभ्याइ छ । दीपावलीका लागि आवश्यक पर्ने दियो र पालाको माग ह्वात्तै बढेका कारण कुमालेहरूलाई माटोका भाँडा बनाउन बिहानदेखि साँझसम्म फुर्सद छैन ।

अन्य समयको तुलनामा तिहारमा माटाका सामग्रीको माग अत्यधिक हुने गर्दछ । प्रत्येक घरमा दियो बाल्ने प्रचलनका कारण माटाका पालाको माग उच्च रहन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा बजारमा विभिन्न किसिमका विद्युतीय बत्तीहरू उपलब्ध भए तापनि हस्तनिर्मित माटाका पालाको मौलिकता र सांस्कृतिक महत्त्वका कारण यसको मागमा कमी आएको छैन । व्यवसायीहरूका अनुसार, परम्परागत पालाले तिहारको सांस्कृतिक पक्षलाई मात्र नभई नेपाली हस्तकला र काष्ठकलाको संरक्षणमा समेत महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ ।

स्थानीय कुमाले रामकृष्ण प्रजापतिले, ‘तिहार हाम्रो लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण समय हो । यस बेला हामीलाई खाने फुर्सदसमेत हुँदैन । आधुनिक बत्तीहरू आए पनि हाम्रा पालाको महत्त्व घटेको छैन । बरु, धेरै मानिसहरू मौलिकता खोज्दै आउँछन्,’ भने ।

माटाका पाला बनाउने प्रक्रिया निकै मेहनतपूर्ण हुन्छ। माटो तयार पार्ने, चाकमा राखेर आकार दिने, सुकाउने र आगोमा पकाउने जस्ता विभिन्न चरणहरू पार गरेपछि मात्र एउटा पाला तयार हुन्छ । तिहारको माग पूरा गर्नका लागि कुमालेहरूले केही महिना अगाडिदेखि नै पाला बनाउन सुरु गर्छन् । बढ्दो मागका कारण कुमाले समुदायमा उत्साह छाएको छ ।