‘के जहाज चढ्नु साँच्चै खतरनाक हो ?’
काठमाडौँ । सस्तो, छिटो र सुविधाजनक यातायातका रूपमा हवाई यात्रा विश्वभर लोकप्रिय बन्दै गइरहेको छ । तर अझै पनि धेरै मानिसहरूका लागि जहाज चढ्नु एकदमै डर लाग्दो कुरा हो । नेपालमा त यो डर अझ बढी देखिन्छ, विशेष गरी पहिलो पटक जहाज चढ्नेहरू वा विगतमा भएका केही दुःखद घटनाका समाचार पढेकाहरूमा ।
तर के साँच्चै जहाज चढ्नु खतरनाक हो ? यदि दुर्घटना भयो भने यात्रुहरूले बाँच्छन् त ? आउनुहोस्, प्राविधिक भाषाबाट टाढा रही, सरल ढंगमा कुरा गरौँ—मानवीय दृष्टिकोणबाट।
किन लाग्छ जहाज चढ्न डर ?
धेरै नेपालीहरूका लागि जहाज चढ्नु केवल यातायात होइन, मानसिक तनावको कुरा हो । आकाशमा हजारौँ फिट माथि, फलामको डब्बामा बन्द भएर यात्रा गर्नु, त्यो पनि आफूसँग कुनै नियन्त्रण नभएको अवस्थामा, स्वाभाविक रूपमा डर लाग्छ।
कतिपयले विगतका हवाई दुर्घटनाहरू सम्झन्छन्, कतिपय त केवल अनिश्चितताको डरमा हुन्छन् । उडानको क्रममा हुने हल्का हल्लाई (टर्बुलेन्स) धेरैले दुर्घटनाको संकेत ठान्छन् । तर वास्तवमा यो आकाशमा भएको सामान्य झड्का मात्रै हो—जसले जहाजलाई सामान्यता केही गर्दैन ।
नेपालमा डाँडाकाँडा, बदलिँदो मौसम र उचाइका कारण केही दुःखद घटनाहरू भएका छन् । त्यसको असर ग्रामीण बासिन्दामा अझै गहिरो छ—जहाँ जहाज नै एक मात्र विकल्प हुन सक्छ।
के जहाज दुर्घटना सामान्य हो ?
यो सुनेर तपाईँलाई राहत मिल्न सक्छ—जहाज दुर्घटना अत्यन्तै दुर्लभ हुन्छ। नेपालमा हरेक दिन सवारी दुर्घटनामा कैयौँको ज्यान जान्छ, तर जहाज दुर्घटनाको संख्याले त्यो नपुग्ने हो । जहाजहरू खराब मौसम, इन्जिन बिग्रनु वा चराहरू ठोक्किनेसम्मका स्थितिलाई पनि सहनसक्ने हिसाबले बनाइन्छ । प्रत्येक उडान अगाडि सुरक्षा परीक्षण हुन्छ। पाइलटहरू आपत्कालीन अवस्थाको उच्च स्तरको तालिम प्राप्त गरेका हुन्छन् ।
हो, केही दुर्घटनाहरू भएका छन् । तर ती सामान्य घटना होइनन्—त्यो अपवाद हो ।
दुर्घटना भए बाच्न सकिन्छ त ?
यो सत्य हो कि कुनै पनि यातायात प्रणाली पूर्ण सुरक्षित हुँदैन । तर जहाज दुर्घटना भयो भने पनि बाँच्छ सकिने सम्भावना हुन्छ । धेरै हवाई दुर्घटनामा यात्रुहरू बाँचेकै छन् । यात्राको सुरुवातमै थोरै सतर्कताले ज्यान बचाउन सक्छ ।
सुरक्षा निर्देशन ध्यान दिएर सुन्नुहोस् उडान सुरु हुनुअघि दिइने सानो जानकारी—बाहिर निस्कने बाटो, लाइफ ज्याकेटको स्थान—गम्भीर अवस्थामा अत्यन्त उपयोगी हुन्छ ।
सिट बेल्ट लगाएर बस्नुहोस् सिट बेल्टको चिन्ह निभेको भए पनि, उड्दाखेरि सिट बेल्ट लगाएर बस्नुपर्छ । अचानक आएको झट्काले चोट पुर्याउन सक्छ ।
नजिकको आपत्कालीन ढोका कति पंक्तिमा छ, याद राख्नुहोस् धुवाँ वा अँध्यारोमा दृष्टि नदेखिने अवस्थामा पंक्ति गन्न सक्नु ठूलो फाइदा हो ।
आतंकित नहुनुहोस्, सतर्क रहनुहोस् डरले निर्णय क्षमतामा बाधा दिन्छ । आत्मसन्तुलन बनाएर सही निर्देशन पालन गरेमा ज्यान जोगिन सक्छ ।
किन डराउन आवश्यक छैन ?
जहाज चढ्दा लाग्ने डर धेरै हदसम्म भावनात्मक हो—तथ्यगत होइन । आजको प्रविधि, सुरक्षा प्रणाली र तालिमले हवाई यात्रा अति सुरक्षित बनाइसकेको छ । पाइलटदेखि एयरपोर्ट स्टाफसम्म सबै यात्रुको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नका लागि गम्भीरतापूर्वक काम गर्छन् ।
थोरै चेतनासहित, प्रक्रिया बुझेर, प्रविधिमाथि भरोसा राखेर हामी जहाज यात्रा प्रति ढुक्क हुन सक्छौँ । हवाई यात्रा विकास र सम्भावनाको प्रतीक हो—डरको होइन ।
