वित्तीय क्षेत्रको साइबर सुरक्षा सुदृढ गर्न राष्ट्र बैंकलाई ‘रोडम्याप’ हस्तान्तरण
डिजिटल अर्थतन्त्रलाई साइबर खतराबाट जोगाउन क्यान महासंघको पहल
मकालु खबर
काठमाडौँ । नेपालको तीव्र गतिमा बढिरहेको डिजिटल अर्थतन्त्र र वित्तीय प्रणालीलाई सम्भावित साइबर हमलाबाट सुरक्षित राख्ने उद्देश्यले एक बृहत् ‘साइबर सुरक्षा रोडम्याप’ तयार गरी नेपाल राष्ट्र बैंकलाई हस्तान्तरण गरिएको छ । शुक्रबार आयोजित एक विशेष कार्यक्रममा उक्त रणनीतिक रोडम्याप राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीलाई औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरियो ।
कम्प्युटर एसोसिएसन नेपाल (क्यान) महासंघको नेतृत्वमा तयार पारिएको यो रोडम्यापले वित्तीय क्षेत्रमा बढ्दो साइबर चुनौतीहरूको सामना गर्न आवश्यक पर्ने नीतिगत, प्राविधिक र संरचनागत उपायहरूलाई समेटेको छ। क्यान महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष तथा साइबर सुरक्षा कम्पनी वन कभर प्रा.लि.का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत चिरञ्जीवी अधिकारीको परिकल्पना र नेतृत्वमा यो महत्त्वपूर्ण दस्तावेज तयार पारिएको हो।
कार्यक्रममा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयका विज्ञ, सुरक्षा निकायका प्रतिनिधि र सूचना प्रविधि क्षेत्रका सरोकारवालाहरूको उपस्थिति थियो । उनीहरूले नेपालको वित्तीय प्रणालीलाई सुरक्षित बनाउन अन्तर-निकाय समन्वय, सहकार्य र सामूहिक प्रतिबद्धताको आवश्यकतामाथि प्रकाश पारे ।
के छन् रोडम्यापका मुख्य विशेषता?
यो रोडम्यापले नेपालको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा नीति, विद्युतीय कारोबार ऐन तथा राष्ट्र बैंकका निर्देशिकाहरूसँग सामञ्जस्यता कायम गर्दै निम्न प्रमुख स्तम्भहरूमा जोड दिएको छ:
सुदृढ शासन: प्रत्येक वित्तीय संस्थामा प्रमुख सूचना सुरक्षा अधिकृत (CISO) को नियुक्ति र आईटी जोखिम समितिको गठन।
केन्द्रीय समन्वय: वित्तीय क्षेत्रका लागि विशेष ‘कम्प्युटर इमर्जेन्सी रेस्पोन्स टिम’ (FinCERT) को स्थापना र त्यसलाई राष्ट्रिय सूचना प्रविधि सुरक्षा अनुगमन केन्द्र (npCERT) सँग एकीकरण।
सक्रिय सुरक्षा: अत्याधुनिक सुरक्षा सञ्चालन केन्द्र (SOC) को स्थापना, सक्रिय जोखिम व्यवस्थापन र नियमित अडिट।
क्षमता अभिवृद्धि: साइबर सुरक्षासम्बन्धी वार्षिक तालिम, छात्रवृत्ति कोषको स्थापना र जनचेतना अभिवृद्धि।
सुरक्षित भुक्तानी: डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई सुरक्षित बनाउने र तेस्रो-पक्ष (Third-Party) सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने।
इन्फर्मेसन सेक्युरिटी रेस्पोन्स टिम नेपाल (npCERT) का उपाध्यक्ष सुमन शर्माले FinCERT को स्थापनाले वित्तीय क्षेत्रमा हुने साइबर घटनाहरूको तत्काल पहिचान र समाधानमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने र नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोसँगको समन्वयले अनुसन्धानलाई प्रभावकारी बनाउने विश्वास व्यक्त गरे ।
क्यान महासंघका महासचिव चन्द्रबिलास भुर्तेलले यस रोडम्यापलाई नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा साइबर सुरक्षा सुनिश्चित गर्न चालिएको एक “ऐतिहासिक र दूरदर्शी कदम” को संज्ञा दिए । उनले भने, “यो सुरुवात मात्र हो। अब हामी सबै सरोकारवालासँग मिलेर यसको सफल कार्यान्वयन र भविष्यमा थप सुदृढीकरणका लागि निरन्तर काम गर्नेछौँ।”
डिजिटल कारोबारमा आम नेपालीको निर्भरता बढिरहेको सन्दर्भमा यो रोडम्यापको कार्यान्वयनले वित्तीय प्रणालीप्रतिको विश्वास अभिवृद्धि गर्दै नेपालको समग्र अर्थतन्त्रलाई थप सुरक्षित र सुदृढ बनाउन कोशेढुंगा साबित हुने अपेक्षा गरिएको छ।
मकालु खबर
